|
SÜPÜRME TEKNİKLERİNİN İNCELENMESİ |
|
|
ASHİ BARAİ
Süpürme tekniklerini (Ashi Barai)çok basit olarak tanımlamak gerekirse rakibin ağırlık merkezini bozarak dengesini yitirmesini sağlamak olarak tarif edilebilir. Süpürme tekniğinin uygulanabilmesi için el ya da ayak kullanılabilir. Metod ağırlık merkezinin yerini çekme ya da itme hareketi ile değiştirmek üzerine kuruludur. Vücut dinamikleri kalça rotasyonları ve vücudun yanlara kaydırılması ile itme ya da çekme gücünü arttıcı bir özelliğe sahiptir. Bu sayede vücudun sabit pozisyonu değişir.
Süpürme tekniklerinin temel anahtarı uygun zamanlamadır. Rakibin geçiş anında uygun zamanı yakalayabilmek ya da rakibin güçsüz yanına bu tekniği uygulamak ağırlık merkezini değiştirmekteki en uygun faktördür. Buna ek olarak, idealde rakibin ağırlık merkezinden yararlanmak ve üstünlük kurmak gerekir.
Bunun aksine vücudun alt kısmını hareketsiz bırakmak ve üst kısmını yere doğru yana yatırarak teknik uygulamak da, her ne kadar bu daha çok bir atış tekniği gibi dursa da, “süpürme tekniği” olarak isimlendirilebilir. Genel bakış açısıyla değerlendirildiğinde çok olağan olmasa da bazı atış teknikleri süpürme teknikleri olarak da değerlendirilebilir.
Süpürme tekniğinin ana amacı rakibin atak yapabilecek ya da gücünü kullanmasını engelleyecek şekilde dengesini bozmaktır. Bu hedefin detayları daha sonraki bölümlerde başlangıç seviyesi, orta seviye ve uzman seviyesi şeklinde bölümlere ayrılarak değerlendirilecektir. Her bir başlık altında ihtiyaç duyualabilicek tüm elemanlar, teknikler, zamanlama, vücut dinamikleri, duruş ve uygun pozisyonlamaya yer verilecektir.
2 Ağırlık Merkezi ve İnsan Vücudu
Ağırlık merkezi nedir? Vücudun ağırlık merkezi nerededir? Süpürme tekniklerini anlayabilmek ve kavrayabilmek için insan vücudunun yapısını ve ağırlık merkezi hakkında bilgi sahibi olmaya gerek var mı?
Ağırlık merkezinin tanımı tüm vücut ağırlığının dengelendiği nokta olarak verilebilir. Bir tahteravallinin ağırlık merkezi üzerinde kimse oturmadığı durumda tahtanın orta noktasıdır. Tahteravalli bu durumda dengede duracaktır. Farklı kilolarda iki çocuk tahteravalliye oturduğunda bir tarafa uygulanan kuvvet diğerine göre daha fazla olacaktır. Böyle bir durumda ağırlık merkezi tahtanın orta noktası ile ağır tarafın arasında bir yerde olur. Tahteravalli ağır tarafa doğru eğilecektir. Eğer ağır çocuk tahtanın ortasına doğru ilerlerse ağırlık merkezi de tahtanın ortasına doğru kayar ve tekrar dengeye ulaşır.
Eğer yerçekimi sabitse vücut ağırlığı vücudun iç merkezine sürekli bir kuvvet uygular. İnsan omurgası birçok hayvanınkinin aksine alt, arka kısmında bir eğime sahiptir. Bu eğim vücudun ağırlık merkezini pelvis etrafında tutmaya yarar. Daha derinlemesine açıklamak gerekirse insanın ağırlık merkezi göbeğinin dört santimetre altında yer alır. Eğer insanın iç ağırlık merkezinin dengesiz bir biçimde yukarı ya da aşağı kaydırılırsa o zaman süpürme tekniklerini uygulamak çok daha kolaydır. Eğer kilo vüdut oranı beklenilen sınırlar içinde değilse bu dengesizlik o zaman da mevcut olur.
2.1 Duruş
Vücudun duruşu ve bacakların aldığı pozisyon bir bozuk paranın iki yüzü gibidir. Bozuk paranın bir iç katmanı ve bir de merkez noktası vardır. Bunun kitabi açıklaması ağırlık merkezidir. Bacakların aldığı uygun pozisyon duruşu mükemmelleştirir. Çünkü bu denge noktasının tam doğru noktasıdır. İlerleyen kısımlarda duruş ve ağırlık merkezi konularına daha derinlemesine girilecektir. İlk etapta iyi bir duruş ne demektir ona değinmek gerekir. Aşağıda verilen karate amaçlarına göre doğru duruşun, “hazır” pozisyonunun ne olduğu verilmiştir. “Hazır” pozisyonu normal bir duruşa göre değişiklik gösterir. “Hazır” pozisyonu ağırlık merkezini mümkün olduğunca önde tutar. Sanki öne doğru moment uygulayacak şekilde bir eğilimle durulur. Basit bir duruşta ağırlık merkezi nötr bir şekilde, pelvisin üzerinde ve herhangi bir öne ya da geriye atılma eğilimi olmadan durmaktır.
Uygun duruş baş ve gövdeyi bir bütün haline getirir. Bunu deneyimlemek için önce boynunuzu ve omuzlarınızı rahatlatın. Omuzlar aşağıya doğru rahatça bırakılmalıdır. Çeneyi içeri çekerek boynun arka kısmını hizalamak gerekir. Gözler uzak bir noktaya bakıyor gibi ayarlanmalıdır. Kalça hafifçe sıkılmalı ve mide kasları kalçaların hafifçe gerilmesini sağlayarak öne doğru verilmelidir. Vücudun üst kısmı tek bir bütün olarak hissedilmelidir. Göğüs ve omuzlar öne doğru eğik olmamalıdır. Bu pozisyon ya da duruş vücudun en merkezi yerini, yani ağırlık merkezini, öne doğru harekete geçirme isteği içerisinde ancak yine de maksimum sabitlikte tutar.
En uygun duruşu ortaya çıkartmakta yani en sabit duruşu ortaya koymakta titizlikle uyulması gereken noktalar vardır. En basit ifadeyle uygun duruş olmadıktan sonra ağırlık merkezi süpürme teknikleri ile kolayca bozulabilir.
2.2 Bacakların Aldığı Pozisyon ile Duruş ve Ağırlık Merkezi İlişkisi
JKA stili Shotokan Karate savunma ya da saldırı amaçlı birçok duruşa sahiptir. Bacakların aldığı pozisyon sabit bir ağırlık merkezine sahip olabilmek için vücudun duruşu sıkı bir ilişki içerisindedir. Her türlü bacak pozisyonu doğru ağırlık merkezi ayarlaması için uygun vücut duruşuna sahip olmalıdır. Uygun duruş olmadığı sürece en kolay süpürme tekniği ile bile vücudun dengesi kolaylıkla bozulabilir. Ağırlık merkezi, vücudun sağlam bir duruşa sahip olabilmesi için sağlam bir temelin üzerine inşa edilmelidir. Duruşun sağlamlığı ağırlıklı olarak temelin bulunduğu alan ile ilgilidir. Kalçaları aşağı doğru yönlendiren dolayısıyla pelvisi ve ağırlık merkezini alçaltan duruşlar daha sabit ve dengeli duruşlar olarak değerlendirilebilir.
Herhangi bir süpürme tekniğini uygularken duruşa göre ağırlık merkezinin neresi olacağını bilmek çok önemli ve gereklidir. Eğer vücudun ağırlık merkezinin dengeden uzaklaştığı ya da doğru noktada olmadığı anlaşılırsa süpürme tekniğini uygulamak çok daha kolay olacaktır. Eğer ağırlık merkezinin yeri doğru ise o zaman bu dengeyi bozmak karate-kanın amacı olmalıdır.
2.3 Yan, Ön ve Arka Duruşlarda Ağırlık Merkezi
Tüm duruşlar arasında en önemli üç tanesi yan duruş, ön duruş ve arka duruştur. Bahsi geçen bu üç duruşta da baz alan aynıdır. Fakat herbirinin ağırlık merkezi farklıdır. Eğer amaç her duruşta sabit kalmaksa uygun alanda ağırlık merkezini oluşturmak çok önemlidir. Aşağıda verilen Şekil–2, Şekil–3 ve Şekil-4’te bu duruşlardaki baz alan, ağırlık dağılımı ve ağırlık merkezinin her kısma uygun dağılımı verilmiştir. Bu şekillerde topuktan topuğa yer alan kısım baz, noktalı kısım ağırlık merkezini ve çizgiyle belirtilen kısım ağırlık dağılımını göstermektedir.
1 Ağırlık dağılımı her kısma %50 şeklindedir.
2 Ağırlık merkezi iki ayak arası açıklığın tam orta noktasıdır.
1 Ağırlık dağılımı 60/40 oranındadır. Ön bacağa %60, arka bacağa %40 yük biner.
2 Ağırlık merkezi bacaklar arası açıklığın %60 ön topuğa yakın yerine denk gelir. (Şekil-3’te 24” olarak gösterilen nokta)
3 Ağırlık dağılımı 70/30 oranındadır. Arka bacağa %70, ön bacağa %30 yük biner.
4 Ağırlık merkezi bacaklar arası açıklığın %70 ön topuğa yakın yerine denk gelir. (Şekil-4’te 28” olarak gösterilen nokta)
3 Ağırlık Merkezinin Yerini Değiştirme Şekilleri: Üst ve Alt Vücut
Yukarıda verilen tanıma geri dönecek olursak eğer vücudun üst ya da alt kısmının pozisyonunda herhangi bir değişiklik yapılacak olursa denge kolaylıkla bozulabilir. Bu bir insanın ayaklarını yerden kesmek için yeterlidir. Bunun yanı sıra eğer duruş yanlış ise vücudun üst kısmı ağırlık merkezinin kaymasına neden olur. Eğer ayaklar arası açıklık, baz alandaki uygunsuzluklar ağırlık merkezi dengelenene kadar tam olarak doğru yeri bulamaz. Yeni bacak arası açıklık bulunmalıdır.
Gerçekçi bir yaklaşımlar ağırlık merkezi baz alana göre kendini hareket ettirmelidir. Aslında, insan vücudu gerçekten eşsizdir. Önce ağırlık merkezinin yerini değiştirip sonra da baz alandaki oranları ayarlayabilir. Duruştaki baz alanı ve ağırlık merkezini ayrı birimler gibi düşünmek ve hareket ettirmeye çalışmak çok kötü sonuçlar doğurabilir.
3.1 Süpürme Tekniği: Vücudun Üst Kısmının Dengesini Bozmak
Rakibin vücudunun üst kısmının dengesini bozmak için genelde eller kullanılır. Daha başka metodlar da kullanılabilir. Fakat burada verilmeye çalışılan örnekler ve açıklamalarda elleri kullanarak dengeyi bozmaya odaklanılmıştır. Ellerin nasıl kullanıldığına dair örnekler verilmiştir. Ellerin hangi pozisyonda tutulacağı, hedefin neresi olacağı Süpürme Tekniklerinde Ayak, Bacak ve Ellerin Kullanılması başlığı altında incelenecektir.
İtme, çekme ya da dönme hareketleri bir kişinin vücudunun üst kısmının ağırlık merkezini yeniden ayarlamadan önce yapılabilecek ve gayet etkili olabilecek tekniklerdir. Eğer vücudun üst kısmı hareket ederse ağırlık merkezi ve vücudun alt kısmı da aynı şekilde hareket etmeli ve yeniden ağırlık merkezi dengelenmelidir. Aksi takdirde kişinin düşmesi kaçınılmazdır.
Başı yavaşça yana eğmek ya da öne veya arkaya eğmek duruşu bozmaya yetecek hareketler arasında yer alır. Bu da kişiyi yere indirmek için yeterli denge bozukluğunu yaratır. İtme, çekme ve başı eğerek denge bozukluğu yaratmak Egzersizler: Temel Antrenman Bilgisi başlığı altında verilmiştir.
3.2 Süpürme Tekniği: Vücudun Alt Kısmının Dengesini Bozmak
Vücudun alt kısmının dengesinin bozulması için en etkili yol temel destek mekanizması olan ayaklar ya da bacakları hareket ettirerek ağırlık merkezinin dengesini bozmak ve yeniden dengeyi sağlamadan önce yere düşürmeyi sağlamaktır. Vücudun alt kısmının dengesini bozmak için yukarıda belirtilen metodlar uygulanabilir. Süpürme hareketi yapan bir ayakla itme ya da çekme yapmak yeterli olacaktır.
Buna ek olarak, sadece vücudun alt kısmına uygulanabilecek spesifik metodlar mevcuttur. Vücut ağırlığını kullanarak rakibe çarpmak, ön ya da arka ayağı yere basmadan ve dengeyi yakalamadan önce yakalamak ya da rakibe karşı herhangi bir engel ya da köprü oluşturmak yeterli olacaktır. Bu tekniklere örnekler Egzersizler kısmında verilecektir.
4 Süpürme Tekniklerinde Ayak, Bacak ve Ellerin Kullanılması
Yukarıda da belirtildiği üzere el, ayak ve bacaklar süpürme tekniklerinin uygulanmasında kullanılır. Tekniği doğru yapabilmek için bu uzyvlardaki doğru noktaları bilmek ve bunları kullanmak çok önemlidir. Temel prensip olarak atak da yapılıyor olsa savunma da yapılıyor olsa maksimum konsantrasyona sahip olmak çok önemlidir. Böylece vücudun gücü maksimum şekilde kullanılabilir. Tüm karate tekniklerinde olduğu gibi süpürme tekniklerinde de bunun doğru olduğunun ispatlanabilmesi için el, ayak ve bacaktaki doğru noktanın tam bir konsantrasyonla kullanılması gerekir. Böyle ihtiyaç duyulan güç transfer edilmiş olur.
Aşağıda verilen şekillerde ve açıklamalarda el, ayak ve bacağın hangi noktalarının kullanılması gerektiği gösterilmiştir. Bu noktaların pratik uygulamaları Egzersizler kısmında verilmiştir. Unutulmaması gereken önemli bir nokta da bu noktaların süpürme teknikleri haricindeki birçok teknik için de kullanılabileceğidir. Aşağıda verilen açıklamalar sadece süpürme teknikleri açısından verilmiştir.
5 Egzersizler: Temel Antrenman Bilgisi
5.1 Ayak Hareketleri
Haisoku çelme hareketi gibi kullanılabilir. Vücudun alt ve yan kısmının itilmesi ve çekilmesi için kullanılır. Hareket uygulanırken ağırlık merkezinden yararlanılır. Ayağın ya da dizin arka kısmına çelme takmak gibi bir hareketle yapılır.
Kakato ağırlık merkezinden destek alarak vücudun alt kısmına uygulanan itme ya da çekme hareketidir. (Şekil - 6)
5.2 Bacak Hareketleri
Bir engel ya da köprü oluşturarak vücudun üst kısmını devirmeyi amaçlayan ve rakibin baz alanında süpürme hareketi uygulayan pozisyondur. (Şekil - 7)
5.3 El Hareketleri
Haishu başı hedef alıp eğerek duruşu bozmak için kullanılır. (Şekil - 8)
Shuto üst kısmı hedef alarak vücudun üst kısmını omuz seviyesinden dengesini bozmayı amaçlar. (Şekil - 9)
Teisho üst kısmı hedef alarak vücudun üst kısmını mide seviyesinden dengesini bozmayı amaçlar. (Şekil - 10)
6 Sonuç
Yukarıda tanımları ve uygulama alanları anlatılmaya çalışılan teknikler sadece süpürme tekniği olarak adlandırılan Ashi Barai sırasında değil Karatedo’nun bir gereği olarak birçok teknikle birleştirilerek katalarda ve kumitelerde kullanılmaktadırlar. Bu çalışmadaki amaç karate çalışmalarının sadece bir boyutunu değerlendirmektir.
Bu tekniklerin tam ve doğru olarak uygulanabilmesi için karatenin de bir gereği olarak birçok kez tekrar edilmiş olması gerekir. Ancak bu sayede mükemmelliğe ulaşılır. Tabii ki tek başına bu yeterli değildir. Bunun yanı sıra temel vücut bilgisi gerekir. Sahip olunan bu bilgi ile vücudun güçlü ve zayıf yanları tam olarak anlaşılabilir ve kişi kendine en uygun tekiği seçerek rakibine uygulayabilir.
Hayrettin HAMURCU
http://www.wskfturkey.com
7 Yararlanılan Kaynaklar
1 De Ashi Barai, David Gomez
|
